Hệ thống điều hòa trung tâm (HVAC – Heating, Ventilation & Air Conditioning) là giải pháp điều hòa không khí tiên tiến, giúp kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí trong các công trình lớn như cao ốc, trung tâm thương mại, bệnh viện hay nhà máy sản xuất.
Khác với điều hòa dân dụng, hệ thống HVAC hoạt động dựa trên nguyên lý xử lý không khí tập trung tại AHU (Air Handling Unit), sau đó phân phối luồng không khí qua hệ thống ống gió đến từng khu vực trong tòa nhà.
Để hệ thống vận hành ổn định và tiết kiệm năng lượng, bảo ôn điều hòa trung tâm là bước không thể thiếu. Lớp vật liệu bảo ôn bao quanh ống gió, đường ống lạnh và thiết bị, giúp giữ nhiệt, ngăn ngưng tụ hơi nước, giảm thất thoát năng lượng và tăng tuổi thọ hệ thống. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ cách âm và chống cháy lan, đảm bảo an toàn vận hành lâu dài.
Vì sao cần bảo ôn hệ thống điều hòa trung tâm?
Giảm thất thoát năng lượng – Tiết kiệm điện đáng kể
Không khí lạnh di chuyển qua ống gió nếu không được bảo ôn sẽ hấp thụ nhiệt từ môi trường xung quanh, gây mất mát năng lượng làm lạnh lên đến 30% (theo nghiên cứu của ASHRAE).
Chỉ cần tăng thêm 1mm độ dày lớp bảo ôn trong ngưỡng tối ưu, có thể giúp tiết kiệm 2–5% chi phí điện năng, tùy theo điều kiện vận hành.
Vì vậy, bảo ôn hệ thống HVAC đúng kỹ thuật không chỉ giúp giảm tải cho máy nén mà còn tối ưu chi phí vận hành lâu dài.
Ngăn ngưng tụ hơi nước – Kéo dài tuổi thọ thiết bị
Khi bề mặt ống gió không được cách nhiệt, sự chênh lệch nhiệt độ khiến hơi ẩm ngưng tụ thành nước. Điều này dễ gây ăn mòn kim loại, phát sinh nấm mốc và làm giảm độ bền của vật liệu.
Việc bảo ôn AHU và ống gió bằng vật liệu phù hợp giúp giữ nhiệt độ bề mặt trên điểm sương, ngăn ngưng tụ và bảo vệ hệ thống khỏi hư hỏng, rò rỉ hoặc gỉ sét.
Duy trì hiệu suất & độ ổn định của toàn hệ thống
Lớp bảo ôn giúp duy trì nhiệt độ không khí ổn định từ AHU đến đầu ra, đảm bảo các khu vực trong tòa nhà được làm mát đồng đều, loại bỏ hiện tượng “điểm nóng – điểm lạnh”.
Đồng thời, vật liệu bảo ôn còn có tác dụng giảm tiếng ồn trong ống gió, tạo môi trường làm việc yên tĩnh và dễ chịu hơn.
Các vật liệu bảo ôn phổ biến trong hệ thống HVAC
- Bông thủy tinh dạng ống – Vật liệu chuyên dụng cho hệ thống HVAC
Bông thủy tinh cách nhiệt HVAC là loại vật liệu phổ biến nhất hiện nay nhờ hệ số dẫn nhiệt thấp (0.032–0.040 W/mK) và khả năng cách âm, cách nhiệt vượt trội.
Cấu trúc sợi thủy tinh đan xen tạo thành các khoang khí nhỏ giúp ngăn truyền nhiệt đối lưu, giữ luồng không khí lạnh ổn định trong ống gió.
Ưu điểm nổi bật:
- Trọng lượng nhẹ (16–48 kg/m³), dễ thi công và vận chuyển
- Giảm tiếng ồn hiệu quả đến 25–30 dB
- Có thể phủ lá nhôm hoặc giấy kraft để chống ẩm, tăng độ bền
Phù hợp cho bảo ôn ống gió điều hòa trung tâm, AHU và các hệ thống thông gió lớn
- Tấm cách nhiệt Rockwool & Ceramic – Giải pháp cho khu vực yêu cầu cao
Bông khoáng Rockwool có mật độ cao (60–200 kg/m³) và chịu nhiệt đến 650°C, phù hợp cho khu vực cần chống cháy, chống rung và cách âm mạnh.
Loại vật liệu này không cháy, không tạo khói độc (đạt cấp A1 – EN 13501-1), nên thường dùng tại phòng máy, tầng kỹ thuật hoặc khu vực nhiệt độ cao.
Trong khi đó, bông gốm Ceramic là vật liệu cao cấp dành cho hệ thống HVAC công nghiệp nhiệt độ cao, có khả năng chịu nhiệt vượt trội trên 1000°C. Tuy nhiên, chi phí cao và thi công phức tạp, nên thường chỉ dùng trong nhà máy năng lượng hoặc môi trường khắc nghiệt.
So sánh hiệu suất cách nhiệt và cách âm của các vật liệu
| Vật liệu | Hệ số dẫn nhiệt (W/mK) | Khả năng cách âm | Khả năng chống cháy | Chi phí tương đối |
| Bông thủy tinh | 0.032 – 0.040 | Tốt (25–30dB) | Trung bình (B-s1,d0) | Thấp |
| Rockwool | 0.035 – 0.045 | Rất tốt (30–35dB) | Xuất sắc (A1) | Trung bình |
| Ceramic fiber | 0.025 – 0.035 | Kém | Xuất sắc (A1) | Cao |
| Polyurethane | 0.022 – 0.028 | Kém | Kém (B-s2,d0) | Trung bình |
Nhìn chung, bông thủy tinh cách nhiệt cho ống gió AHU vẫn được xem là giải pháp tối ưu nhất khi xét đến hiệu suất – chi phí – khả năng ứng dụng thực tế.
Đối với những khu vực đặc thù như phòng máy, khu kỹ thuật hoặc phòng server, rockwool là lựa chọn ưu tiên nhờ khả năng chống cháy vượt trội và độ ổn định nhiệt cao.
Kết luận
Bảo ôn hệ thống điều hòa trung tâm (HVAC) là hạng mục không thể thiếu để giảm thất thoát năng lượng, ngăn ngưng tụ hơi nước, duy trì hiệu suất làm lạnh và kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống. Việc lựa chọn đúng vật liệu bảo ôn – từ bông thủy tinh cho ống gió AHU, đến Rockwool cho khu vực kỹ thuật yêu cầu chống cháy – sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định, tiết kiệm chi phí điện năng và đảm bảo an toàn lâu dài cho công trình.
Trong thực tế, bông thủy tinh vẫn là giải pháp tối ưu nhất cho đa số hệ thống HVAC nhờ hiệu suất cách nhiệt – cách âm tốt, thi công linh hoạt và chi phí hợp lý, trong khi Rockwool và Ceramic fiber đóng vai trò quan trọng ở những khu vực có yêu cầu kỹ thuật cao hơn. Để đạt hiệu quả tối đa, lớp bảo ôn cần được tính toán đúng độ dày, mật độ và thi công kín khít theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Bạn đang cần tư vấn giải pháp bảo ôn cho hệ thống điều hòa trung tâm, ống gió AHU hoặc phòng máy HVAC, hãy liên hệ ngay Bảo Sơn để được hỗ trợ chuyên sâu, đề xuất vật liệu phù hợp và báo giá chi tiết theo từng dự án.